2025'te Kuş Gribi Tehdidi: Uzmanlar Uyarıyor

2019'da COVID-19 pandemisiyle sarsılan dünya, son yıllarda ardı ardına gelen sağlık tehditleriyle mücadele ediyor. Maymun çiçeği, sıtma ve kuş gribi gibi salgınlar, 2023 ve 2024'te sağlık uzmanlarının gündeminde önemli bir yer tuttu. Şimdi ise bilim insanları, 2025 yılında hangi hastalıkların küresel ölçekte kriz yaratabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Nottingham Trent Üniversitesi'nden Mikrobiyal Biyoenformatik Doçenti Conor Meehan, The Conversation'da yayımlanan makalesinde, kuş gribinin 2025'te ciddi bir sağlık sorunu olabileceğine dikkat çekti. Meehan, "Bir influenza virüsü şu anda büyük endişe yaratıyor ve 2025'te önemli bir kriz haline gelebilir. Bu virüs, genellikle 'kuş gribi' olarak bilinen influenza A'nın alt türü H5N1," ifadelerini kullandı.

Kuş Gribinin Yayılımı Artıyor

H5N1, özellikle yaban hayatında ve kümes hayvanları arasında hızla yayılmaya devam ediyor. Son raporlar, ABD'de bazı eyaletlerde ineklerde ve Moğolistan'da atlarda da bu virüse rastlandığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, hayvanlar arasında bu kadar geniş bir yelpazeye yayılan virüsün insanlar arasında da yayılma potansiyeline sahip olabileceğinden endişe ediyor.

Geçmiş salgınlardan alınan derslere dayanarak, bilim insanları ve sağlık otoriteleri, H5N1'in potansiyel insan bulaşı riski konusunda hazırlıklı olunması gerektiğini belirtiyor. Pandemi hazırlık planlarının güncellenmesi, aşı geliştirme çalışmalarının hızlandırılması ve hayvan sağlığı üzerindeki denetimlerin sıkılaştırılması, olası bir kriz karşısında en etkili önlemler olarak öne çıkıyor.

Dünya, 2025'e hazırlanırken, halk sağlığı uzmanları bu tür tehditlere karşı küresel işbirliği çağrısında bulunuyor. Kuş gribi tehdidi, bir kez daha sağlık sistemlerinin dayanıklılığını test edebilir ve insan-hayvan etkileşimlerine dair daha dikkatli bir yaklaşım geliştirilmesini gerektirebilir.

'Şimdilik insandan insana bulaşmıyor'

Hayvanlar arasında vakaların artması, virüsün insanlar arasında da yayılabileceğine yönelik endişeleri artırdı.

Bu yıl söz konusu patojenle ilgili olarak, ABD'de 61 insan vakası kayda geçti. Vakaların çoğu çiftçilerin enfekte sığırlarla temas etmesi veya insanların çiğ süt içmesinden kaynaklandı.

Önceki iki yılda Amerika'da sadece iki vaka kayda geçmişti. Bu yüzden 2024 kuş gribi vakalarında önemli bir artışa sahne oldu. Virüs kaynaklı ölüm oranı ise yüzde 30.

Meehan, "Kuş gribi hızla halk sağlığı yetkililerinin öncelikliler listesinde yukarılara tırmanıyor," diye yazdı.

Öte yandan, H5N1 kuş gribinin insandan insana bulaştığına dair henüz bir kanıt yok. Kayda geçen vakalarda virüsün hayvanlardan insanlara bulaştığı anlaşılıyor.

Bu da virüsün insanlarda bir pandemiye neden olma olasılığını büyük ölçüde azaltıyor.
 

Kuş gribinin hücresel işleyişi farklı

Meehan kuş gribinin insandan insana geçmesini zorlaştıran faktörlere de değindi. Bilim insanına göre bu durum büyük ölçüde virüsün hücresel düzeydeki işleyişinden kaynaklanıyor.

Yaygın influenza virüsleri, insanı enfekte etmek için hücrelerin dışındaki 'siyalik reseptörler' adı verilen moleküler yapılara bağlanmak zorunda.

İnsanlara adapte olmuş influenza virüsleri bu siyalik reseptörleri çok iyi tanıyor ve bu da hücrelerimizin içine girmelerini kolaylaştırıyor. Sonuçta bu virüsler insanlar arasında rahatça yayılabiliyor.

Öte yandan kuş gribi, kuşlardaki siyalik reseptörlerine adapte olmuş durumda.

Meehan, "Bunlar insan reseptörlerine tutunurken bazı uyumsuzluklar yaşar. Bu nedenle, mevcut haliyle H5N1 insanlara kolayca yayılamaz," ifadelerini kullandı.

Mutasyon riski var

Öte yandan yakın zamanda yapılan bir araştırma, söz konusu virüsün genomunda meydana gelen tek bir mutasyonun, H5N1'i insandan insana yayılma konusunda ustalaştırabileceğini ortaya koymuştu.

Bu tür mutasyonlar virüsün insan hücrelerine tutunma yeteneğini artırarak yeni bir pandeminin başlamasına neden olabilir.

Bilim insanı, "Bu kuş gribi türü bu değişimi yaşarsa ve insanlar arasında yayılmaya başlarsa, hükümetler salgını kontrol etmek için hızlı hareket etmeli," dedi.

Pandemi planları hazırlanıyor

Nitekim dünyanın dört bir yanından hastalık kontrol merkezleri, kuş gribi ve ufukta görünen diğer hastalıklar için pandemi hazırlık planları yapıyor.

Örneğin İngiltere, 2025'teki olası kuş gribi riski için söz konusu virüse karşı koruma sağlayan H5 aşısından 5 milyon doz satın aldı.

Ayrıca Mehaan, bu virüsün 2025'te insanlar arasında yayılmaya başlamasa bile ekonomiye önemli zarar verebileceğini belirtiyor.

"İnsanlar arasında yayılma potansiyeli olmasa bile kuş gribinin 2025 yılında hayvan sağlığını daha da fazla etkilemesi muhtemel," diyen bilim insanı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu durum yalnızca hayvan refahı açısından büyük sonuçlar doğurmakla kalmıyor, aynı zamanda gıda tedarikini aksatma ve ekonomik etkilere de yol açma potansiyeline sahip."

Öte yandan gelecek yıl sağlık yetkililerini bekleyen tek sorun da kuş gribi değil. Halihazırda sıtma, HIV, tüberküloz ve diğer patojenler, çeşitli ülkelerde önemli kriz başlıkları olmaya devam ediyor.

Bilim dünyası bu türden hastalıklara "yavaş pandemiler" adını veriyor.

Meehan, "Bunlarla mücadele etmek ve henüz ortaya çıkmamış yeni hastalıkları taramak çok önemli," diyor.

Haber içeriği Avrupa Hospital"a aittir. 
Haber telif hakları sahibi:  "www.avrıupahospital.com" aittir.